Seda Şahin Bolukçu

Seda Şahin Bolukçu

Çarşamba, 31 Ekim 2012 19:53

Sindirim Sistemi

 

Canlıların yaşamlarını sürdürebilmeleri için beslenmeleri gerekir. Besinler, vücudumuza enerji verir, hareket etmemizi, büyüyüp gelişmemizi, yıpranan dokuların onarılmasını sağlar.

Yediğimiz besinlerin vücudumuza enerji verebilmesi için kan yoluyla vücudumuzu dolaşması gerekir. Hücre zarı seçici-geçirgendir. Yani büyük moleküller hücre zarından geçmezken, küçük moleküller hücre zarından geçebilir.

 

 

Besinlerin hücre zarından geçebilmeleri için çok küçük parçalara ayrılmasına sindirim  denir.

 

 

 

 

Besinlerin sindirimi iki aşamada gerçekleşir;

1) Mekanik (Fiziksel)Sindirim

http://www.listemiste.com/wp-content/uploads/2010/10/713.JPG

Besinlerin fiziksel olarak daha küçük parçalara ayrılmasıdır. Örneğin dişlerle parçalama, dille ezme, mide ve bağırsaklarda çalkalama mekanik 

sindirimdir.

http://www.midehastaliklari.com/tema/mide.jpg


 

 

 

 

2) Kimyasal Sindirim

Besin maddelerinin su ve enzim adı verilen özel parçalayıcı maddelerle parçalanmasıdır. Kimyasal sindirim besinlerin hücre zarından geçebilecek kadar küçültülmesini sağlar.

Not: Mekanik sindirim besinleri kabaca, yüzeysel olarak parçalarken; kimyasal sindirimde enzimler kullanıldığı için hücre zarından geçebilecek kadar küçültülür.

 

 

SİNDİRİM SİSTEMİNDE GÖREVLİ YAPI VE ORGANLAR

Ağız: Sindirimin başladığı yerdir. Dişler ve dil yardımıyla besinler mekanik(fiziksel) olarak parçalanır. Ağızdaki tükürük içerdiği enzimlerle kimyasal sindirim yapılmasını sağlar. Ayrıca tükürük, besinlerin yumuşamasını, kayganlaşmasını ve yutak aşağı doğru ilerlemesini sağlar.

Yutak: Ağızda parçalanan besinleri yemek borusuna iletir.

Yemek Borusu: Yaklaşık 25 cm uzunluğunda kaslı bir organdır. Kasılıp gevşeyerek besinleri  mideye iletir.

Mide: Besinleri çalkalayarak bulamaç haline getirir. Ayrıca içerdiği enzimlerle kimyasal sindirim sağlar.

İnce bağırsak: Yaklaşık 7 metre uzunluğunda mideden gelen besinlerin sindirildiği ve sindirilen besinlerin kana karıştığı organdır.

Kalın Bağırsak: Sindirilmemiş besinlerdeki su ve minerallerin kana karıştığı, kalan atık maddelerin dışkı olarak vücuttan uzaklaştığı organdır. 

 

Çarşamba, 31 Ekim 2012 18:16

Görevlerine Göre Besinler

ENERJİ VERİCİLER

DÜZENLEYİCİLER

YAPICI-ONARICILAR

Karbonhidratlar

Yağlar

Proteinler

Vitaminler

Su

Mineraller

Proteinler

Proteinler

Mineraller

Su

Yağlar

 

Karbonhidratlar:

·         Vücudumuzun başlıca enerji kaynağıdır.

·         Nişasta, şeker, tahıllı gıdalar vs. bol miktarda karbonhidrat içerir.

·         Karbonhidratların verdiği enerji yağlara göre daha az olmasına rağmen birinci dereceden enerji kaynağı olarak kullanılır. Çünkü karbonhidratların parçalanması yağlara göre daha kolaydır.

·         Vücuttaki karbonhidratların fazları yağa dönüştürülerek depolanır.

Yağlar:

·         Yağlar insan ve hayvanların temel besinleri arasında yer alır.

·          Bitkisel veya hayvansal gıdalarda az yada çok yağ bulunur. Ayçiçeği, mısır, zeytin, soya, ceviz, fındık, fıstık, susam vs. yağ içeren besinlerdir.

·         Enerji verimi en fazla olan besin grubu yağlardır. Ancak yağların parçalanmaları uzun sürer.Bu nedenle enerji ihtiyacını karşılama bakımından karbonhidratlardan sonra gelir.

·         Ayrıca deri altında depolanarak ısı kaybını önlemekte ve hayvanlarda çeşitli organların dış kısmının korunmasında görevlidir.

Proteinler:

·         Vücutta yapıcı-onarıcı, düzenleyici ve enerji verici olarak kullanılabilirler.

·         Proteinler hayvansal gıdalarda süt ve süt ürünleri, yumurta, et, balıkta bulunur.

·         Bitkisel gıdalarda kuru baklagiller, tahıllar ve kuru yemişlerde bulunur.

·         Proteinler genellikle yapıcı onarıcı olarak kullanılır. Az miktarda da enerji verici olarak kullanılırlar. Canlılar ancak uzun süren bir açlıkta proteinleri enerji verici olarak kullanır.

Vitaminler:

·         Vücutta düzenleyici olarak görev yaparlar.

·          Vitaminler enerji vermez. Sağlığımızın korunmasında, hastalıklara karşı vücudun direncinin arttırılmasında etkilidirler.

http://okul.erguven.net/dosya/www.erguven.net-Slayt175.JPG

 

Mineraller:

·         Vitaminlerle birlikte düzenleyici olarak görev yapar.

·         Sindirilmeden kana karışırlar.

·         Kalsiyum, demir, sodyum, magnezyum başlıca minerallerdir.

·         Kalsiyum ve fosfor kemiklerin ve dişlerin normal olarak gelişmesini sağlar.

Su:

http://www.besindestekleri.gen.tr/vor_34vs5_7/wp-content/uploads/2012/06/su_ve_sindirim.jpg

·         Vücudumuzun en önemli maddelerin biridir.

·          Vücut ağırlığının yaklaşık %70'i sudur.

·         Su da enerji vermez.

·         Çok iyi bir çözücüdür.

·         Besinlerin sindiriminde su kullanılır.

·         Kısaca su hayat için gerekli olan en önemli moleküldür.

 

 

 

Sayfa 113 / 113