Fen Bilimleri

 

Seda Şahin Bolukçu

Seda Şahin Bolukçu

Testi aşağıdaki linki tıklayarak indirebilirsiniz.

Testi aşağıdaki linki tıklayarak indirebilirsiniz.

Cuma, 24 Şubat 2017 21:22

AZOT DÖNGÜSÜ

Yetişkin bir insan vücudunun yaklaşık %16'sı proteindir. Bazı sebzeleri, balık, et ve tavuk, bakliyat yediğimizde vücudumuz için gerekli proteinleri almış oluruz. Proteinler, büyüme gelişmeyi sağladığı gibi, kas, sinir, deri, kan ve kemiklerin yapısına katılır. Proteinlerin yapısında karbon, hidrojen, oksijen ve azot vardır. Canlılar için azot bu nedenle oldukça önemlidir. 

  • Havada %78 oranında azot gazı vardır. Toprakta yaşayan bazı azot tutucu bakteriler hariç canlılar havadaki azotu doğrudan vücutlarına alamazlar. Hayvanlar ve insanlar bitkileri ve diğer hayvanları yiyerek protein ihtiyacını karşılar. Bunların atıklarında azotlu bileşikler bulunmaktadır. Bu bileşikler de ayrıştırıcılar tarafından ayrıştırılarak toprağın yapısına katılmaktadır. Yani canlılar doğrudan havadan azotu alamadığı gibi, vücudundaki azotu da doğrudan atmosfere veremezler.

 

  • Havadaki azot doğrudan yıldırım ve şimşek yoluyla da toprağa karışabilir.
  • Topraktaki azot içeren bileşikler bitkiler tarafından alınarak protein vb maddelerin yapımında ham madde olarak kullanılır. Böylece bu aşamadan itibaren azot besin zincirine katılmış olur. Baklagil dediğimiz nohut, bezelye, fasulye gibi bitkilerin köklerinde bulunan azot bağlayıcı bakteriler bitki için gerekli olan azotu sağlar.
  • Ayrıştırıcılar, canlılar öldükten sonra onların yapısında bulunan proteinleri ayrıştırarak azot gazına dönüştürüp atmosfere verirler. Böylece döngü tekrar tekrar devam eder.
Cuma, 24 Şubat 2017 21:04

KARBON DÖNGÜSÜ

Karbon, canlı yaşamı için çok önemlidir. Tüm canlıların yapısında karbon bulunur. Karbon elementi havada karbondioksit gazı olarak bulunur ve bitkiler tarafından fotosentez yapılmak üzere alınır. Fotosentez sonucunda atmosfere oksijen verilir. Verilen bu oksijen canlıların yaşamlarını devam ettirebilmeleri için şarttır. Su döngüsünde olduğu gibi karbon ve oksijen de doğada sürekli çevrilerek sürekli kullanımda kalır.

  • Canlılar öldükleri zaman yapılarında bulunan karbonun bir kısmı, toprakta yaşayan ayrıltırıcı canlılar tarafından karbondioksite dönüştürülür.
  • Kalan kısmı ise fosil yakıtlar ( kömür, petrol, doğalgaz vb) içinde depo edilir. Bu yakıtlar yandığı zaman havaya karbondioksit olarak karışır.
  • Atmosferde %0.3 oranında karbondioksit bulunur. Üreticiler karbondioksiti besin oluşturmak için kullanırlar. Havadaki karbondioksit oranı fotosentezle azalmış olur.  
  • Üreticiler tarafından üretilen besinler tüketiciler tarafından yenilir. Solunumla enerji üretmeye çalışan canlı atmosfere karbondioksit gazı verir.
  • Atmosferde %21 oranında oksijen bulunur. Üreticiler fotosentez sonucu havadaki oksijen oranını arttırır. Tüketiciler de oksijenli solunum yaparak havadaki oksijen oranını azaltırlar.