Besinler ve Özellikleri

Öğeyi Oyla
(143 oy)

Canlılar, yaşamsal faaliyetlerini sürdürebilmek için ihtiyaçları olan enerjiyi besinlerden sağlarlar. Besin maddelerinin dışarıdan alınarak vücutta kullanılmasına beslenme denir. Tüm canlıları hayatta kalabilmek için beslenmek zorundadır. Yediğimiz besinler, büyüyüp gelişmemizi, yaralarımızın onarılmasını, vücudumuzun hastalıklara karşı dirençli olmasını sağlarlar.

Besinleri bitkisel ve hayvansal kaynaklı besinler olmak üzere iki gruba ayırabiliriz.

Bitkisel Besinler

Bitkilerden elde edilen besinlerdir. Meyveler, sebzeler, tahıllar ve bunlardan elde edilen yiyecekler bitkisel besinlerdir.

Hayvansal Besinler

Hayvanların etinden, sütünden, yumurtasından elde edilen besinlerdir. Et, süt, yumurta, balık ve bunlardan elde edilen yiyecekler hayvansal besinlerdir.

Besin İçerikleri ve Görevleri

Bir yiyecek birden fazla besin maddesi içerebilir. Bir yiyeceğin hangi besin grubunda bulunduğuna karar verebilmek için en fazla hangi besin maddesi içerdiğine bakılır.

 

Karbonhidratlar

 

 

 

 

Vücudumuzun ihtiyacı olduğu enerjiyi karbonhidratlardan karşılarız. Ekmek, makarna, tahıllı gıdalar(çavdar, yulaf, arpa) patates ve nişastalı gıdalar, şeker ve şekerli gıdalar(bal, pekmez, reçel, şeker pancarı) karbonhidrat açısından zengin besinlerdir.

Vücudumuz için gerekli olan enerjiyi öncelikli olarak karbonhidratlardan sağlarız. Yani karbonhidratlar vücudumuz için 1. derece enerji kaynağıdır.

Yağlar

Karbonhidratlardan aldığımız enerjiyi kullanıp bitirirsek vücudumuz ikinci enerji kaynağı olarak yağları kullanır. Yani yağlar da vücudumuz için enerji kaynağıdır.

Yağlar karbonhidratlardan daha fazla enerji vermesine rağmen vücudumuzda öncelikli olarak karbonhidratlar kullanılır. Çünkü yağların sindirimi oldukça zordur.

Zeytin, ayçiçeği, susam, mısır, soya fasulyesi, ceviz, fındık, badem vs. bitkisel yağlar açısından zengindir. Tereyağı, et, balık vs. hayvansal yağlar açısından zengindir.

Yağların fazlası vücudumuzda deri altında ve iç organların etrafında depolanır. Deri altında depolanan yağ vücut ısımızı korur.

Proteinler

Proteinler, yapıcı-onarıcı besinlerdir. Proteinler, büyüme-gelişmeyi, yaraların iyileşmesini tırnakların, saçların ve boyun uzamasını sağlar. Proteinler, vücudumuzda hasar gören bir organımızın iyileşmesini, hastalıklara karşı vücudumuzun dirençli olmasını sağlar.

Vücutta yeterli karbonhidrat ve yağ bulunmadığında proteinler de enerji verici olarak kullanılabilir. Bu nedenle proteinlere 3. derece enerji kaynağı denir. Ancak proteinler zor durumda kalmadıkça enerji verici olarak kullanılmazlar.

Büyüme döneminde proteinli besinlerden yeterince alınmazsa büyüme ve gelişme yavaşlar.

Et ve et ürünleri, süt ve süt ürünleri, yumurta, balık, tavuk, kuru baklagiller(nohut, fasulye, bakla, mercimek), kuru yemişler protein açısından zengin besinlerdir.

 
 

Vücudumuza verdiği enerjiye göre besinler:

1. Yağlar(en fazla enerji verir)

2. Karbonhidratlar(orta)

3. Proteinler(en az enerji verir)

Vücudumuzda kullanım sırasına göre besinler:

1. Karbonhidratlar(ilk önce kullanılır)

2. Yağlar(daha sonra kullanılır)

3. Proteinler(en son kullanılır)

 

Vitaminler

Vitaminler vücudumuzda düzenleyici görev yapar. Ayrıca protein, yağ ve karbonhidratların görevlerini yapmasına yardımcı olurlar. Büyüme ve gelişmeye yardımcı olurlar. Vücudun direncini arttırırlar. Böylece vücudu hastalıklara karşı korurlar. Vitaminlerin A, B, C, D, E ve K gibi çeşitleri vardır.

A Vitamini: Yumurta sarısı, domates, havuç, karaciğer, balık, peynir, çilek ve yeşil sebzeler A vitamini açısından zengindir. A vitamini gece körlüğünü önler. Deri ve göz sağlığımız için gereklidir. Büyüme ve gelişmeye yardımcı olur.

 

 

B Vitamini: Tahıllar, karaciğer, süt ve süt ürünleri, kırmızı et, tavuk, yumurta, ceviz B vitamini açısından zengindir. B vitamini vücudun düzenli çalışmasını sağlar. Sinirlerin faaliyetlerini düzenler. Kas gelişimi için gereklidir. Deri hastalıklarını önler.

 

C Vitamini: Portakal, mandalina, limon, maydanoz, domates, çilek, kuş burnu, soğan, yeşil yapraklı sebzeler C vitamini açısından zengindir. C vitamini vücudun direncini arttırır. Diş ve diş etlerinin sağlıklı olmasını sağlar. C vitamini eksikliğinde skorbit hastalığı görülür.

 

 

D Vitamini: Yumurta, süt, balık yağı, tereyağı, karaciğer, süt ürünleri D vitamini açısından zengindir. D vitamini kemiklerin ve dişlerin sağlıklı olmasını sağlar. D vitamini eksikliğinde raşitizm hastalığı görülür. Vücudumuzdaki D vitamininin açığa çıkabilmesi için güneş ışığından yararlanmakta oldukça önemlidir.

 

 

E Vitamini: Bitkisel yağlar, fındık, karaciğer, yeşil sebzeler, tahıllar, et, süt, yumurta E vitamini açısından zengindir. E vitamini vücudun gelişmesi için gereklidir. Yaraların iyileşmesinde ve üremede etkilidir.

 

 

K Vitamini: Karaciğer, ıspanak, balık, baklagiller, yeşil sebzeler, kabak, şeftali, muz K vitamini açısından zengindir. K vitamini kanın pıhtılaşmasını sağlar. Kanın pıhtılaşması, bir yaradaki kanamanın durmasını sağlar. 

 

 

Su ve Mineraller

Su ve mineraller vücudumuzdaki faaliyetlerin düzenli bir şekilde devam etmesini sağlar. Vücudumuzun yaklaşık dörtte üçü sudur. Su vücudumuz açısından çok önemli, temel bir besindir. Su vücudumuzdaki maddelerin taşınmasını ve atık maddelerin dışarı atılmasına yardımcı olur. Su iyi bir çözücüdür, ayrıca vücut ısısını düzenler. Su ve mineraller bütün besinlerde bulunur. Ancak besinlerden aldığımız su vücudumuz için yeterli değildir. Vücudumuzdaki su oranının sabit tutulabilmesi için her gün yaklaşık 2-3 litre su içmek gerekir. 

Mineraller vücudumuzun ve kemiklerimizin gelişmesine katkıda bulunur. Örneğin kalsiyum bir mineraldir, süt ve süt ürünlerinde bulunur. Kemiklerimizin gelişmesini sağlar. Ayrıca süt ve süt ürünleri, et, balık, yumurta, maydanoz, salatalık, biber gibi besinler mineral açısından zengindir.

 

Okunma 4950 defa Son Düzenlenme Salı, 05 Kasım 2013 21:07
Bu kategoriden diğerleri: Besinler ve Teknoloji »

Yorum Ekle

Gerekli olan (*) işaretli alanlara gerekli bilgileri girdiğinizden emin olun. HTML kod izni yoktur.